In september 2012 bezochten we de KUNSTENAARSKOLONIE WORPSWEDE in Duitsland, o.a. om
daar de grote tentoonstelling te bekijken met werk van Heinrich Vogeler.
Een van de andere kunstenaars van wie ik ook onder de indruk was, niet
alleen door haar schilderijen maar ook door haar levensverhaal, was
Paula Modersohn. Zij was een van de weinige vrouwen in de
kunstenaarskolonie.
Paula Modersohn werd in 1876 in Dresden geboren.
In 1888 verhuist het gezin naar Bremen. In 1892 verblijft Paula
ongeveer een half jaar bij haar tante in Londen, daar volgt ze voor het
eerst tekenlessen. Op aandringen van haar vader doet ze een opleiding tot lerares, ze mag daarnaast wel schilder- en tekenlessen volgen. In 1895, tijdens een bezoek aan de tentoonstelling in de Kunsthal van
Bremen, maakt ze voor het eerst kennis met de kunstenaars van
Worpswede en hun werk.
In 1896 volgt ze enkele weken teken- en schilderlessen in
Berlijn aan de school van Verein der Berliner Künstlerinnen, dit wordt verlengd met nog anderhalf jaar les. In de zomer van 1897
bezoekt ze voor het eerst Worpswede, het bevalt haar goed en in 1898
gaat ze op de Brunjeshof wonen en heeft ze daar haar atelier. Beeldhouwster Clara Westhoff wordt haar
beste vriendin, beiden krijgen krijgen les van kunstenaar Fritz
Mackensen. Mackensen corrigeert haar telkens, Paula voelt zich
belemmerd, zij heeft haar eigen stijl die geheel anders is dan van haar collega kunstenaars uit Worpswede. Paula schildert ook de landschapen en het boerenleven in
Worpswede, maar maakt steeds vaker kinderportretten.
In 1900 verblijven
Paula en Clara samen in Parijs en volgen daar lessen. Als Paula terug is
in Worpswede krijgt ze een relatie met kunstenaar Otto Modersohn, wiens
vrouw kort daarvoor is overleden en hem achterliet met hun dochtertje
Elsbeth. In 1901 trouwen Paula en Otto. Clara Westhoff trouwt met
dichter en goede vriend van Paula, Rainer Maria Rilke. Paula voelt zich
dikwijls eenzaam en opgesloten in haar huwelijk en in Worpswede, zij
verlangt naar Parijs.
Paula gaat tijdens haar huwelijk een aantal keren naar Parijs, ze wordt
geïnspireerd door het werk van Cezanne. Veel van haar tijd brengt ze door in het
Louvre. In 1906 wil ze Otto en Worpswede definitief verlaten en zich
helemaal geven aan de schilderkunst. Ze ontmoet beeldhouwer Bernhard
Hoetger, hij stimuleert haar in haar schilderkunst, maar raad haar aan volledige
zelfstandigheid op te geven. Als Otto ook in Parijs komt, volgt er een
verzoening en besluit Paula met hem terug te keren naar Worpswede.
Op 2
november 1907 wordt dochter Mathilde geboren, op 20 november overlijdt
Paula aan een embolie. Ze werd slechts 31 jaar. Paula's werk was vernieuwend, zij ging haar eigen weg en zette hierin door. Dit was voor die tijd heel bijzonder en vooruitstrevend voor een vrouw. Paula Modersohn is een van de belangrijkste kunstenaressen van de 20e eeuw.
Bernhard Hoetger maakte het beeld voor het graf in Worpswede.
In Bremen werd in 1927 het PAULA MODERSOHN-BECKER MUSEUM geopend, het was het eerste museum in de wereld
geheel gewijd aan een vrouwelijke kunstenares. Bernhard Hoetger ontwierp
het museum in opdracht van de Bremer zakenman Ludwig Roselius.
Ander werk van Paula is o.a. te zien in de KUNSTHALLE BREMEN. Met deze twee schilderijen werd de Paula Modersohn-Becker collectie in 2011 uitgebreid.
In Worpswede hangen in verschillende musea haar schilderijen, een ervan is het MUSEUM am MODERSOHN-HAUS, het voormalig woonhuis van Paula en Otto Modersohn.
Dit
voorjaar (23 februari t/m 9 juni 2013) is in MUSEUM BELVÉDÈRE (in Heerenveen-Oranjewoud) de
tentoonstelling Paula Modersohn-Becker – 'ein Wunderland, ein
Götterland' te zien. De tentoonstelling omvat ongeveer
45 schilderijen, o.a.
afkomstig uit de collecties van het Paula Modersohn-Becker Museum
(Bremen), het Von der Heydt Museum (Wuppertal), het Stedelijk Museum
(Amsterdam), het Gemeentemuseum (Den Haag) en het Groninger Museum
(Groningen). Bij de tentoonstelling verschijnt een boek met een
uitgebreid essay van Ron Manheim, specialist op het gebied van Duits
expressionisme. Hij zal ook optreden als gastcurator van de
tentoonstelling.
PAULA MODERSOHN-BECKER STIFTUNG
Een overzicht van Paula's werk.
